|
|
كهگيلويه در زمان حمله عرب جزء قلمرو پارس بوده و يكي از مناطقي بوده كه زميگان ناميده ميشدند. رياست مردم كهگيلويه در اواخر سده دوم و آغاز سده سوم هجري به عهده فردي به نام روزبه بوده. پس از او فرزندش مهرگان و پس از مهرگان برادرش سلمه فرمانرواي مردم كهگيلويه شدند. در آنزمان شخصي به نام گيلويه از جايي به نام خمايگاه پائين نزد سلمه آمد و در دستگاه او پايگاه و جايگاهي پيدا كرد و پس از مرگ سلمه توانست زمام امور را بدست بگيرد و آن چنان بزرگي و ارج يافت كه منطه را به نام او كوه گيلويه (كُهگيلويه) خواندند. خاندان گيلويه دست كم تا سال 346 هجري بر نواحي كهگيلويه فرمانروايي كردند.
در قديم چهار ايل بويراحمد، نويي، دشمنزياري و چرام را اصطلاحاً «چهاربنيچه» ميناميدند. اين منطقه در سده شش هجري بخشي از قلمرو اتابكان لر بزرگ بشمار ميآمد. فرمانروايان گوناگون اين خاندان، ازجمله ابوطاهر (فرمانروايي ميان 500 تا 600 هجري)، هزاراسب، تيكله، كلجه، پشنگ، هوشنگ، افراسياب و كاميار بر اين مناطق حكم راندند. واپسين اتابك، غياثالدين بن كاووس بن پشنگ بود كه سلطان ابراهيم تيموري فرزند شاهرخ از پادشاهان تيموري، احتمالاً در سال 827 او را بركنار كرد.
فرماندهان ايل بويراحمد در طول تاريخ با لقب كي معروف بودهاند براي نمونه كي ماهين، كيهادي و كيعبدوالخليل
استان كهگيلويه وبوير احمد در گذشتهاي نهچندان دور جزء يكي از بلوكهاي مملكت فارس ومشتمل بر دو قسمت شمال شرقي كه آن را سردسير و كوهستاني و پشت كوه و قسمت جنوبي و غرب بود كه آنرا نره كوه بهبهان ميناميدند. تا دوّم تيرماه 1342 شمسي، قسمتي از استان فعلي كهگيلويه و بويراحمد جزءاستان خوزستان و قسمتي نيز جزء استان فارس بود.پانزدهم آبان ماه 1338، قسمت گرمسير بهبهان به شهرستان كهگيلويه با مركزيت دهدشت تبديل شد. اينشهرستان كماكان جزء استان خوزستان و بقيه منطقه جزء استان فارس بود. به دنبال شورش ايل بويراحمد در22 تيرماه 1342، منطقه كهگيلويه و بويراحمد طبق تصويب نامه مجلس شوراي ملي وقت، از استانهاي فارسو خوزستان جدا شد و به يك فرمانداري كل تبديل شد و ياسوج كه تا آن زمان خالي از سكنه بود، به عنوان مركزآن تعيين گرديد. در اسفندماه 1352 شمسي فرمانداري كل كهگيلويه و بويراحمد به استان تبديل شد. به استنادكتاب "ممسني در گذرگاه تاريخ" مردم لرستان، كهگيلويه و بويراحمد، ممسني و حتي' دشتستان بوشهر با گذشتهتاريخي مشترك از يك نژاد هستند و با يك زبان صحبت ميكنند و آداب و رسوم و فرهنگ مشابهيدارند.كنشهاي فرهنگي مردم كهگيلويه و بويراحمد از روابط اجتماعي موجود مبتني بر نظام عشيرهاي متأثراست. در اين نظام فرهنگي تمام رفتارهاي اجتماعي و فرهنگي مردم تحت تأثير مستقيم روابط قبيلهاي وعشيرتي قرار دارند.
جغرافياي استان
استان كهگيلويه و بويراحمد واقع در دامنه هاي سلسله جبال زاگرس و در جنوب غربي ايران قرار گرفته است . اين استان با وسعتي بيش از 15517 كيلومتر مربع يك درصد وسعت كل كشور بوده و از لحاظ مرزهاي جغرافيايي محدود به استانهاي چهار محال و بختياري در شمال فارس و اصفهان در مشرق،فارس و بوشهر در جنوب واستان خوزستان در غرب است. حداكثر وحداقل ارتفاع استان از سطح دريا به ترتيب برابر با 4409 متر (قله دنا) و410 متر (ناحيه بي بي جان آباد) مي باشد. تغييرات شديد ارتفاع در اين استان ، تنوع و گوناگوني نسبتا زيادي را در وضعيت آب و هوايي آن پديد آورده است.
تقسيمات استان
طبق آخرين تقسيمات كشوري استان داراي 5 شهرستان(بويراحمد ،كهگيلويه ،گچساران ،دنا و بهمئي) 14 شهر(ياسوج ودهدشت و دوگنبدان وچرام و سي سخت و باشت و ليكك و لنده و سوق و قلعه رئيسي و ديشموك و مارگون و گراب سفلي و بهمئي )و داراي 16 بخش و41 دهستان ميباشد.
جمعيت كل استان بر اساس آخرين برآورد (سال 1383)697473 نفر وتراكم نسبي جمعيت (نفر در هر كيلومتر مربع) 43 بوده است .
حدود چهار پنجم از مساحت استان را ناهمواريها تشكيل داده است0 كوههاي زاگرس با رشته هاي موازيع سراسر شمال و شرق و كوههاي سياه و سفيد هامي ( خامي) و خائيز جنوب و جنوب شرقي آن را در بر گرفته اند و رودخانه هاي مارون ، بشار، زهره ، خرسان و نازمكان از آن عبور مي نمايندو بعضاً از كوههاي آن سرچشمه مي گيرند0
ضريب توپوگرافي در استان بسيار بالا بوده و شرايط طبيعي منطقه به نحوي است كه هر چه از شمال شرقي به سمت جنوب غربي پيشتر رويم از ميزان ارتفاعات ورطوبت كاسته گرديده و در مقابل بر شدت درجه حرارت و خشكي هوا افزوده مي شود. اين وضعيت طبيعي ناشي از تغييرات ارتفاع و دما و بارندگي و نواحي اقليمي متفاوتي در استان بوجود آورده است .
آب و هواي كهگيلويه و بويراحمد
در امتداد رشته كوههاي اصلي زاگرس از شمال شرقي به جنوب غربي دراستان كهگيلويه وبوير احمداز ارتفاع كوهها و مقدار بارندگي و رطوبت هوا به طور محسوسي كاسته شده و مشخصات اقليمي دوگانهاي راپديد ميآورد. بدين ترتيب اين استان به دو منطقه سردسيري و گرمسيري تقسيم شده است.
منطقه گرمسيري در قسمت جنوب و غرب استان واقع شده و آب و هوايي گرم و خشك دارد و بادهاي موسمي(فصلي) و محلي متعددي در اين ناحيه ميوزند. باران اين منطقه از آبان ماه آغاز شده و تا ارديبهشت به تناوبادامه مييابد. در اين مناطق يخبندان بندرت اتفاق ميافتد.
منطقه سردسيري در شمال و شرق استان قرار دارد. بارش اين ناحيه معمولاً از آبان ماه شروع و تا ارديبهشت ماهبه تناوب و معمولاً به صورت برف ادامه مييابد. اين قسمت از استان كه در واقع جنوبيترين بخش زاگرسمرطوب است با جنگلهاي وسيع و زيباي بلوط پوشيده شده و سرچشمه رودهاي بزرگي است.
|
|